Oaza wezwana do zwyciężania

,,Pragnę raz jeszcze wrócić myślą i sercem do tych wszystkich miejsc, gdzie spotykaliśmy się na oazach i w modlitwie Anioł Pański podziękować Niepokalanej za to dzieło, które niewątpliwie przyczyniło się do zwycięstwa...''

Jan Paweł II 8.06.97

Do końca dni poprzedzających pielgrzymkę Jana Pawła II stawiano mi pytania, czy też naprawdę Ojciec Święty przemówi do naszego Ruchu, bo w żadnym z oficjalnych programów nie można było uzyskać potwierdzenia tej wiadomości. Moderatorzy, z kręgów krakowskich, powtarzali poufne wyznanie Ojca Świętego: godni są tego, aby papież do nich przemówił.

Naszą nadzieję opieraliśmy na słowie ks. kardynała Franciszka Macharskiego, który Biskupowi Delegatowi Episkopatu Polski ds. Ruchu Światło-Życie i mnie, na kilkanaście miesięcy przed pielgrzymką, taką szansę dawał. Wyznał wtedy, że doświadczenia przeżytych przez kardynała Wojtyłę dni wspólnoty oazowych zainspirowały Ojca Świętego do zwołania światowych dni młodzieży. Kontekst przemówienia papieskiego, skierowanego do naszego Ruchu na krakowskich Błoniach, potwierdzałby ten związek. Przemawiał przed modlitwą Anioł Pański przede wszystkim do młodzieży. Postrzega ruch oazowy jako wielki dar odczytany przez ludzi młodych i do takich skierowany. W kondolencyjnych słowach, na dzień pogrzebu Założyciela Ruchu wyróżnił Ojciec Święty w księdzu Franciszku ... wielkiego duszpasterza młodzieży.

Czy znaczy to, że Ojciec Święty nie widzi w Ruchu innych grup, dzieci, dorosłych, kapłanów, zakonników czy rodzin? Chyba nikt nie ma takich podejrzeń. Zarówno w latach siedemdziesiątych w Polsce, jak i w osiemdziesiątych w Rzymie, oazy III stopnia miały w swoim składzie rodziny. Preferowanie w oazach młodzieży podkreśla nie tyle socjologiczny opis przeważającej liczby młodych, ile teologiczny obraz Kościoła odnawiającego się. Kościoła Żywego, który cechuje otwartość na wciąż nowe tchnienie Ducha Świętego, na nawrócenie serc, na odważną zmianę obyczajów, będących owocem tegoż Ducha.

Radość, jaką obserwujemy w wielkich zgromadzeniach młodzieżowych w każdej papieskiej pielgrzymce, w Polsce i poza nią, odzwierciedla naturę wiary chrześcijańskiej wypływającej z Dobrej Nowiny, że w Chrystusie Bóg pojednał ludzkość ze sobą, nam zaś przekazał słowo jednania (2 Kor 5, 19).

Radość młodego Kościoła, pobudzona posługą Piotrową nie maleje nawet wtedy, gdy Biskupowi Rzymu przybyło już lat i coraz trudniej się porusza, zaś na Jego twarzy rzadziej pojawia się uśmiech. Radość to coś więcej niż zwinność młodego ciała, błyskotliwość umysłu, czy dowcip. Radość w Duchu Świętym ma swój szczyt w Krzyżu Chrystusa, który chociaż został skonstruowany przez nasze grzechy, nie odciągnął Chrystusa od DARU Z SIEBIE SAMEGO. Egoizm pokonany, Miłość zwyciężyła - oto radość Krzyża, oto radość w Duchu Świętym.

Homilię na Błoniach Ojciec Święty zakończył tymi słowami: Święta nasza Królowo, Jadwigo zaprowadź nas przed wawelski krucyfiks, abyśmy poznali tam, co znaczy miłować czynem i prawdą, co znaczy być prawdziwie wolnym... Wstawiaj się za nami u Boga, aby nie ustała w nas radość. Raduj się, Matko Polski! Gaude, Mater Polonia!

II

Radość z usłyszanych słów Ojca Świętego udzieliła się wszystkim Polakom i chociaż każdy jej potrzebuje, to mało kto takiej radości się spodziewał. Tym bardziej musimy wracać do nich i uczyć się znaczenia tych słów.

Podstawowe przesłanie nauczania papieskiego wynika z historycznych rocznic i faktów z nimi związanych: Kongres Eucharystyczny Kościoła Powszechnego, chociaż organizowany po raz 46., to pierwszy raz w tej części Europy i świata, która symbolizuje zmaganie się człowieka z dwoma potężnymi systemami totalitarnymi; 1000 lecie śmierci św. Wojciecha, przy którym obok przedstawicieli narodu polskiego, obok biskupów, Ojciec Święty zgromadził prezydentów siedmiu państw Europy; 600 lecie Uniwersytetu Jagiellońskiego i kanonizacja jego fundatorki Królowej Jadwigi.

W mowie pożegnalnej na lotnisku Ojciec Święty, powołując się na te główne wydarzenia oraz na wszystkie pozostałe stacje pielgrzymki, przypomniał nam o obowiązku budowania Polski wiernej swym korzeniom... Oznacza to budowanie więzi między odwiecznymi wartościami a wyzwaniami współczesnego świata, między wiarą a kulturą, między Ewangelią a życiem.

Ojciec Święty, jako pasterz Kościoła Powszechnego, wskazuje, że być wiernym korzeniom, to znaczy ,,odczytywać, jakie miejsce zajmuje Chrystus w życiu poszczególnego człowieka oraz w życiu narodu. Bez Chrystusa nie można zrozumieć człowieka, nie można budować trwałej jedności między narodami'' .

Jak przed 18 laty tak i w tym roku Ojciec Święty wołał w Gnieźnie o nowe zesłanie Ducha Świętego, zwłaszcza dla historycznej misji Słowian. Chociaż upadł mur berliński, dzielący Europę, to bardziej ujawnił się mur przebiegający przez ludzkie serca..., ...jego cień kładzie się na całej Europie. Woła Ojciec Święty: ,,nie będzie jedności Europy, dopóki nie będzie ona wspólnotą ducha. Zrąb tożsamości Europy jest zbudowany na chrześcijaństwie. Nie lękajcie się! Otwórzcie drzwi Chrystusowi!'' .

III

Intencją główną niniejszego artykułu jest odczytanie wezwania skierowanego do Ruchu Światło-Życie. Nie zawiera się ono jedynie w słowach Ojca Świętego na Anioł Pański w Krakowie, ale we wszystkich przemówieniach papieskich. Przytoczone wyżej słowa z lotniska, z pożegnania, oraz z Gniezna stanowią jedynie przykład wielkiej rangi nauczania. W pewnym stopniu, może w odniesieniu do Europy, można by homilię gnieźnieńską uznać za najważniejszą.

Nie ma jednak homilii, która by nie zawierała uniwersalnego przesłania. W Statio Orbis we Wrocławiu Ojciec Święty głosi ewangelię wolności: ...usiłuje się dzisiaj wmówić człowiekowi i całym społeczeństwom, iż Bóg jest przeszkodą na drodze do pełnej wolności, że Kościół jest wrogiem wolności, że wolności nie rozumie, że się jej lęka. Jest tutaj jakieś niesłychane pomylenie pojęć. Kościół bowiem nie przestaje być w świecie głosicielem Ewangelii wolności! To jest jego misja. ,,Ku wolności wyswobodził nas Chrystus'' (Ga 5, 1)! ...W tym kraju, na tej ziemi, wśród tego narodu Kościół tyle razy dowiódł, jak bardzo jest stróżem wolności....

W kolejnych stacjach Ojciec Święty uczy nas prawdy objawionej, zakorzenionej zarówno w historii tych miejsc, jak i w zadaniach współczesnych. W Legnicy przypomniał nam encykliki społeczne. Człowiek nie jest narzędziem produkcji, ale twórcą pracy. Praca jest dla człowieka, a nie człowiek dla pracy. W Gorzowie, na ziemi pierwszych 5 męczenników, podjął wezwanie do świadectwa o Chrystusie. Ojciec Święty osobiście dał świadectwo swojej nadziei, że może przeprowadzić Kościół do trzeciego tysiąclecia, jeśli będziemy prosić o to Boga naszego na kolanach. Przy krzyżach poznańskich uczył polską młodzież prawdy historycznej - o zburzonym przez hitlerowców pomniku Serca Pana Jezusa, o zagrodzonej, w stanie wojennym, dla modlitwy papieskiej drodze ku krzyżom. A wszystko na tle Ewangelii o wzburzonym jeziorze i niedostatku wiary Piotra. Piotr szedł po falach jeziora..., bo patrzył w oczy Jezusa. Gdy zwątpił, gdy stracił osobisty kontakt z Mistrzem, zaczął tonąć... Na przykładzie Piotra widzimy, jak ważna jest w życiu duchowym osobista więź z Jezusem. ...Liczę na was. Na wasz młodzieńczy zapał i oddanie Chrystusowi.

Św. Józef, opiekun Świętej Rodziny, czczony w Kaliszu, wywołał temat Ewangelii życia. Miarą cywilizacji jest stosunek do życia. Cywilizacja, która odrzuca bezbronnych zasługuje na miano barbarzyńskiej. Za Matką Teresą z Kalkuty cytuje: Jeżeli matce wolno zabić własne dziecko, cóż może powstrzymać ciebie i mnie, byśmy się nawzajem nie pozabijali?

Zakopane wzruszyło szczerością uczuć i solidarnością pokuty za wady narodowe. Ojciec Święty w odpowiedzi wskazał na miłosierne Serce Jezusa i na krzyż na Giewoncie, który nas przyzywa: Sursum corda - w górę serca!

Na całym szlaku papieskim stale występuje wdzięczność dla Matki Najświętszej. W sanktuarium narodowym na Jasnej Górze ponownie wyznał Ojciec Święty: W sercu Matki i Królowej można usłyszeć echo całego życia narodu. Osobom konsekrowanym dał specjalne orędzie. Na Krzeptówkach podziękował Niepokalanemu Sercu Maryi za ocalenie życia i poświęcił kościół wotum. Zawierzył Maryi młodzież w Poznaniu, w Krakowie, Ludźmierzu i w Krośnie.

Na 600 lecie Uniwersytetu Jagiellońskiego Ojciec Święty kanonizował bł. Jadwigę i przypomniał, że droga do dobrobytu państwa, jego suwerenności i uznania w świecie wiedzie przez potężne uniwersytety. Dobrze wiedziała Jadwiga, że wiara potrzebuje zrozumienia, że wiara potrzebuje kultury i kulturę tworzy, że żyje w przestrzeni kultury.

W Krakowie Ojciec Święty skierował jeszcze dwa wielkie orędzia. Jedno wygłoszone wobec zgromadzonych rektorów wyższych polskich uczelni i drugie przekazane polskim biskupom. Odbieram je, jak i wszystkie inne homilie i przemówienia papieskie, w duchu wielkiej wdzięczności, bo żywo stawiają mi przed oczy Sługę Bożego ks. Franciszka Blachnickiego, jego prorockie nauczanie. Teologia wyzwolenia podana Ruchowi w 1979 roku na Kongregacji w Kalwarii Zebrzydowskiej, na samym początku pontyfikatu słowiańskiego Papieża, a w następnym roku plan ewangelizacji Ad Christum Redemptorem, pokazują duchowe i programowe pokrewieństwo tych wielkich pasterzy Kościoła.

Zarówno w przemówieniu do biskupów, jak i do naukowców, Ojciec Święty wskazuje na stan dzisiejszego człowieka, który jest drogą Kościoła. Warunkiem zdrowego rozwoju nauki jest integralna koncepcja osoby ludzkiej. Wielki spór o człowieka u nas w Polsce... trwa w dalszym ciągu... a pod pewnym względem nawet się nasilił. Zdeformowana lub niepełna wizja człowieka sprawia, iż nauka przemienia się łatwo z dobrodziejstwa w poważne zagrożenia dla człowieka... Człowiek z podmiotu i celu staje się dzisiaj nierzadko przedmiotem...

Biskupom Ojciec Święty wykazuje jakiemu wyraźnemu przesunięciu uległy w Polsce po 1989 roku ,,znaki czasu'' . W poprzednim układzie Kościół stwarzał jakby przestrzeń, w której człowiek i naród mógł bronić swoich praw. W tej chwili człowiek musi znaleźć w Kościele przestrzeń do obrony poniekąd przed samym sobą: przed złym użyciem swej wolności.

Spośród konkretnych problemów i zadań Ojciec Święty wskazał biskupom trzy zadania: 1. większa odpowiedzialność świeckich za sferę życia publicznego; 2. działanie wspólnotowe w polskim duszpasterstwie; 3. troska o młodzież, znalezienie właściwych dróg Ewangelii do nich.

IV

Na tle wielkich przemówień papieskich, których treści i wezwania systematycznie będziemy asymilować, stawiamy pytanie o wymowę słowa ojcowskiego skierowanego przed modlitwą Anioł Pański do Ruchu Światło-Życie. Dominuje w nim osobiste przywiązanie Ojca Świętego do tego doświadczenia duszpasterskiego, jakim są Oazy Żywego Kościoła. Uczestniczyłem w oazach jako biskup całym sercem, radowałem się każdym spotkaniem..., broniłem ruch oazowy przed zagrożeniami pochodzącymi od ówczesnych służb bezpieczeństwa. Wszyscy wiedzieli, że kardynał z Krakowa jest z nimi, że ich popiera, wspomaga.

,,Głębia przyzywa głębię'' - możemy powtórzyć za psalmistą i pytajmy samych siebie: czy głębia serca Ojca Świętego pociąga nasze serca do trwania i wierności charyzmatowi Światło-Życie?

Historyczny i polityczno-społeczny kontekst powstania oraz rozwoju Ruchu oazowego w Polsce domaga się opracowania, zgodnie z życzeniem Ojca Świętego wyrażonym w kościele św. Anny: Lata dramatycznych zmagań w okresie dyktatury komunistycznej zasługują ze wszech miar na rzetelną dokumentację i pogłębione studium historyczne. Sługa Boży, Ojciec Franciszek gromadził dokumentację tych zmagań w teczkach pod wymownym tytułem: ,,Bafiomachia'' , który nawiązuje do ówczesnego wojewody nowosądeckiego, który postanowił ,,wytępić nielegalne oazy'' .

Pytamy dalej o historyczne znaczenie zwycięstwa, do jakiego doszło także przez udział oazy. Zwycięstwo, jeżeli przyjdzie, będzie to zwycięstwo przez Maryję, powtórzył za kardynałem Hlondem Ojciec Święty. Oaza jest jednym z dzieł Niepokalanej, Matki Kościoła. Nie jest to zwycięstwo spektakularne na wzór bitew pod Lepanto czy Wiedniem. Toczy się dziś bitwa o koncepcję osoby ludzkiej. Formy degradacji osoby ludzkiej stały się bardziej subtelne, a tym samym bardziej niebezpieczne. Potrzeba dziś wielkiej czujności w tej dziedzinie - wyznał przed profesorami w Krakowie Ojciec Święty. W akcie zawierzenia dzieła Oazy Niepokalanej czytamy, że chodzi w nim o wychowanie człowieka na wzór Maryi, który będzie posiadał siebie w dawaniu siebie. Pedagogia Nowego Człowieka leży u początków Oaz Dzieci Bożych, a potem młodzieży, rodzin, księży, nauczycieli. Nagroda Fundacji Jana Pawła II dla Ruchu Światło-Życie z 1987 roku motywowała decyzję bezprecedensową w Europie Środkowej pracą nad formacją religijną i moralną polskiej młodzieży zmierzającą do ukształtowania w niej postawy pełnej odpowiedzialności za życie Kościoła i własnego Narodu.

Wyróżnienie naszego Ruchu na szlaku papieskim specjalnym słowem przyjmujemy jako wielkie zobowiązanie. ,,Zwycięstwo oazy, dzieła Niepokalanej musi się przejawiać współcześnie w nas większą gorliwością, wielkodusznością, postawą dziękczynienia i wdzięczności'' . Ciekawym byłoby prześledzenie we wszystkich przemówieniach Ojca Świętego motywu dziękczynienia. Przypomina mi to znowu Sługę Bożego ks. Franciszka Blachnickiego i jego Magnificat, do którego zobowiązywał wszystkich najbliższych, aby się modlili tym hymnem, zwłaszcza, gdy fakty były po ludzku niepomyślne.

Ojciec Święty stanął pośród nas w skomplikowanej sytuacji społeczno-politycznej. Wielu spodziewało się dygresji politycznych, opowiedzenia się po jakiejś stronie i przeciwstawienie się innym. Tymczasem każdy słuchacz Polski, jeśli miał dobrą wolę, poczuł się po stronie Ojca Świętego, po linii Jego myśli. I to jest najpiękniejsze, że stojąc na gruncie Ewangelii Chrystusa zawsze staje się po stronie człowieka, niezależnie od tego, jakie będzie miał poglądy. ,,Człowiek jest drogą Kościoła'' .

Ks. Henryk Bolczyk